Trại lớn thường chia khu cho dễ quản lý: khu A, khu B, khu C.
Nhưng đàn ong không đọc sơ đồ. Chúng ăn theo bán kính, và nếu hai khu đặt gần nhau thì thực chất là các đàn đang ăn chung một cái kho.
Hai cụm cách nhau 300m thì phần lớn diện tích kiếm ăn của chúng trùng nhau.
Hệ quả không phải là đánh nhau — ong dú hiền — mà là nguồn hoa bị chia đôi. Sản lượng mỗi cụm giảm, và người quản lý dễ đổ cho giống hoặc kỹ thuật.
Dấu hiệu điển hình: mở rộng số tổ nhưng tổng sản lượng không tăng tương ứng.
| Khoảng cách giữa hai cụm | Mức chồng vùng ăn | Dùng khi nào |
|---|---|---|
| Dưới 300m | Rất nặng, coi như một cụm | Chỉ khi nguồn hoa cực dày |
| 300–500m | Chồng đáng kể | Chấp nhận được nếu vùng nhiều vườn cây |
| 500–800m | Chồng ít | Mức nên nhắm tới cho phần lớn trại |
| Trên 800m | Gần như tách hẳn | Lý tưởng, nhưng tốn đường đi lại |
Vẽ sơ đồ trại, chấm các điểm định đặt cụm, vẽ vòng tròn bán kính 400m quanh mỗi điểm.
Nhìn phần giao nhau. Nếu các vòng chồng quá nửa, dời điểm ra xa hoặc bỏ bớt một cụm.
Ưu tiên đặt cụm ở nơi có nguồn hoa dày nhất trong vòng tròn của nó, không phải nơi tiện đường xe.
Nhiều trại không có lựa chọn giãn cụm. Khi đó cách còn lại là tăng sức chứa của vùng: trồng thêm cây có hoa quanh năm ở khoảng trống giữa các cụm.
Trồng ở giữa hai cụm có lợi kép — cả hai cùng dùng được, và khoảng trống vốn là chỗ yếu nhất của sơ đồ.
Từ 500m trở lên, tốt nhất là trên 800m nếu đất cho phép.
Tăng số tổ mà tổng sản lượng không tăng tương ứng, các đàn đều mỏng đều.
Từ tâm cụm này tới tâm cụm kia, không tính theo mép trại.
Tăng nguồn hoa ở khoảng giữa các cụm và giữ số tổ ở mức vùng nuôi nổi.
Không. Một cụm quá lớn chỉ khai thác được nguồn hoa trong một vòng tròn duy nhất.
Biết trước tháng nào có hoa, tháng nào trống thì mọi việc khác đều dễ hơn. Lịch mà Trang Trại Ong Dú dùng để sắp công việc cả năm.
Đàn đang mạnh tự nhiên chững lại, đó là quãng thiếu hoa chứ không phải bệnh. Dấu hiệu nhận biết sớm và cách chuẩn bị từ mùa trước.
Trồng có chủ đích một lần thì bền hơn là cho ăn bổ sung nhiều lần. Nguyên tắc chọn cây và cách bố trí đang dùng ở Trang Trại Ong Dú.
Trời nắng mà ong ra vào thưa là dấu hiệu sớm nhất của quãng thiếu ăn. Cách phân biệt với mấy nguyên nhân khác cũng gây ra biểu hiện tương tự.
Lớp cỏ dại ai cũng muốn dọn lại là thứ nuôi đàn suốt những tháng không có gì khác. Cách giữ có chọn lọc mà vườn trông vẫn gọn.
Mùa mưa nhiều hoa nhưng ong không ra được thì cũng vô ích. Cách đàn xoay xở qua những đợt mưa dầm và khi nào thì thật sự cần lo.
Nuôi ong dú quy mô trang trại từ vài trăm tổ trở lên: bố trí khu, quản lý hồ sơ từng tổ, nhân công, luân chuyển đàn theo mùa hoa, kiểm soát dịch và thiên địch ở quy mô lớn.